مقالها » کلام بزرگان اهل سنت و جماعت در خصوص فضایل اهل بیت ( رحمهم الله تعالی)
أضيفت في : 06-03-2021
بسم الله الرحمن الرحیم إنَّ الحمد لله نحمده ونستعینه ونستغفره ونعوذ بالله من شرور أنفسنا وسیئات أعمالنا، من یهده الله فلا مضل، ومن یضلل فلا لهادی له، وأشهد أنَّ لا إله إلاَّ الله وأشهد أنَّ محمداً عبده ورسوله، صلی الله علیه وعلی آله وصحبه وسلّم تسلیماً کثیراً ..أما بعد:
عقیده اهل سنت و جماعت در خصوص اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم عقیده متوسط و معتدل بین افراط و تفریط است.
اهل سنت همه آنها را دوست می دارند، و با همه محبت دارند، به هیچکس جفا نمی کنند، و در باره هیچکس غلو نمی کنند، کما اینکه همه صحابه را نیز دوست می دارند، و بدین ترتیب با همه اهل صحبت و قرابت حضرتش صلی الله علیه و آله و سلم دوستی و محبت می ورزند.
بر خلاف بعضی مدعیان محبت اهل بیت که در باره بعضی اهل بیت غلو می کنند و در باره بقیه اهل بیت و تقریبا تمام صحابه رضی الله عنهم اجمعین جفا و بی مهری نشان می دهند و بخصوص به بزرگان صحابه اهانت می کنند.
در این مقاله کلام و اقوال بزرگان صحابه و تابعین و برخی از علمای اهل سنت را در خصوص فضیلت اهل بیت رضوان الله تعالی علیهم اجمعین می آوریم تا موید اعتقاد اهل سنت در دوستی با اهل بیت باشد.البته ما در این مقاله به طور خیلی خلاصه اقوال آن بزرگان را در خصوص اهل بیت ذکر می کنیم تا مطول نشود و شما خواننده عزیز می توانید به آثار علمای اهل سنت مراجعه نمایید که همواره بابی را در کتابهایشان با عنوان"محبت اهل بیت و فضایلشان" خواهید یافت.
الف)ستایش اصحاب پیامبر صلی الله علیه وسلم در مورد اهل بیت :
1-ابوبکر صدیق رضی الله عنه:
- امام بخاری رحمه الله علیه در صحیحش (3712)می فرماید:
أبو بکر رضی الله عنه فرمود:
(والذی نفسی بیده لقرابة رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم أحب إلیّ أن أصل من قرابتی)
«قسم به ذاتی که جانم در دست اوست خویشاوندی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم در نزد من قطعاً نسبت یه خویشاوندی خودم محبوبتر است که با آنان مراودت داشته باشم».
- همچنین امام بخاری رحمة الله علیه در صحیحش (3713) از ابن عمر و ایشان از ابوبکر رضی الله عنه روایت می کند که فرمود:
(أرقبوا محمدا صلی الله علیه و آله و سلم فی أهل بیته)
« محمد صلی الله علیه و آله و سلم را در معامله تان با اهل بیت ایشان همواره در نظر داشته باشید».
حافظ ابن حجر رحمه الله علیه در شرح این حدیث می فرماید:
( ابوبکر صدیق، مردم را مخاطب می کند و به آنان در این باره سفارش می کند، مراقبت از چیزی یعنی حفاظت از آن، و می فرماید:
(احفظوه فیهم فلا تؤذوهم و لا تسیئوا إلیهم) «از آنان حفاظت کنید، پس به آنان آزار و اذیت نرسانید و به آنان بدی نکنید».
- همچنین در صحیح بخاری (3542) از عقبة بن حارث رضی الله عنه روایت است که فرمود:
« أبوبکر رضی الله عنه نماز عصر را خواند و سپس از مسجد بیرون آمد و براه افتاد حسن را دید که با بچه ها بازی می کند او را برداشت و بردوش گرفت و فرمود:
(بأبی شبیه بالنبی لا شبیه بعلی) «پدرم فدایت باد، تو که به پیامبر شبیه هستی نه به علی». (وعلی یضحک) و علی (رضی الله عنه) می خندید».
حافظ ابن حجر در شرح این فرموده صدیق رضی الله عنه (بأبی) می فرماید:
«در اینجا طبق دستور زبان عربی کلمه ای مخذوف است، جمله اش این می شود ( أفدیه بأبی) پدرم فدایش باد همچنین می فرماید: این حدیث فضیلت ابوبکر صدیق رضی الله عنه را می رساند و اینکه ایشان چقدر با اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم محبت داشتند».
2- عمر ابن الخطاب رضی الله عنه:
عدالت فاروقی و حب أهل بیت:
در کتاب اقتضاء الصراط المستقیم فی مخالفة اصحاب الجحیم (1/453) از شیخ الاسلام رحمه الله علیه آمده است که:
«عمر رضی الله عنه را ببینید وقتی که دیوان را تأسیس نمود، مردم گفتند که امیر المؤمنین! از خود شروع می کنید؟ فرمود: خیر، عمر را در جایگاهی قرار دهید که خداوند قرار داده است، بنابراین از اهل بیت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و سپس کسانی که به ایشان نزدیکتر است شروع کرد تا اینکه نوبت خودشان در بنی عدی آمد، و بنی عدی از بیشتر خاندانهای قریش عقب ترند»..
احترام فوق العاده عمر و عثمان به اهل بیت:
در سیر اعلام النبلاء امام ذهبی و تهذیب التهذیب ابن حجر در بیوگرافی حضرت عباس آمده است که:
وقتی ایشان از کنار حضرت عمر یا عثمان می گذشت و آنها سوار می بودند، از اسب پیاده می شدند تا اینکه حضرت عباس عبور کند. این کار را به خاطر اجلال و احترام عموی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می کردند.
3- زید بن ارقم رضی الله عنه:
شعبی گوید زید بن ارقم بر جنازه مادرش نماز خواند سپس قاطری را نزدیک کردند تا وی بر آن سوار شود عبدالله بن عباس آمد وافسار قاطر را به دست گرفت تا زید برآن سوار شود ولی زید قبول نکرد وگفت ای پسر عموی رسول الله صلی الله علیه وسلم این کار را نکنید عبدالله گفت ما این جوری به علماء خود احترام می گذاریم . زید هم ازمرکبش پائین آمد و دستان عبدالله بن عباس را بوسید وگفت ما هم این جوری به آل بیت رسول الله صلی الله علیه وسلم احترام می گذاریم.
4- شریک بن عبدا لله رضی الله عنه:
از شریک بن عبدا لله روایت کرده اند که گوید اگر ابو بکر وعمر وعلی ( رضی الله عنهم) پیش من آیند و هر کدام از آنها حاجتی داشته باشند هرچند ابوبکر وعمر افضل ترند اما من حاجت علی را مقدم می دارم زیرا وی از نظرخویشاوندی به رسول الله صلی الله علیه وسلم نزدیکتراست.
5- ابوهریره (رضی الله عنه):
مساور السعدی گوید روزیکه حسن بن علی فوت کرد ابوهریره (رضی الله عنه) را دیدم که بر سر قبرایشان گریه می کرد و با صدای بلند می گفت ای مردم امروز محبوب رسول الله صلی الله علیه وسلم از میان ما رفته پس گریه کنید
6- ستایش عایشه از فاطمه رضی الله عنهما:
از أم المؤمنین عائشه رضی الله عنها روایت است که فرمود:
(ما رأیت أحدا أشبه سمتا و دلا و هدیاً برسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فی قیامها و قعودها من فاطمة بنت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم)
روایت از أبو داود (5217) وترمذی (3872) و اسنادش حسن است.
«کسی را ندیدم که در سیما و رفتار و کردار و نشست و برخاستش از دخترشان فاطمه به رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم شبیه تر باشد».
ب)ستایش تابعین رحمهم الله در مورد اهل بیت:
1-حسن بصری رحمه الله:
حسن بصری(رحمه الله) می گوید عثمان بن عفان (رضی الله عنه) مظلومانه کشته شد و مردم پس از وی به سوی بهترین خودشان یعنی علی بن ابی طالب(رضی الله عنه) رفتند و با او بیعت نمودند.
نیز همین را فرموده است».
ابن عبدالبر رحمه الله علیه در الاستیعاب ( 3 /47 ) حاشیه الاصابه می فرماید:
از حسن ابن ابی الحسن بصری در باره علی ابن ابی طالب رضی الله عنه پرسیده شد, فرمود:
«علی تیری از تیرهای خدا بر دشمنان خدا بود که به هدف می خورد، علی ربانی این امت و صاحب فضیلت و صاحب سبقت و صاحب قرابت با رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم است. علی کسی نبود که جایی که حکم خدا باشد او را خواب ببرد, یا در دین خدا ملامتی بپذیرد یا مال خدا را بدزدد. او دشوارترین اوامر قرآن را بکار بست. که سر انجام به بهشت برین رستگار شد، این است علی ابن ابی طالب پسرعموی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم».
2- دیدگاه عمر بن عبدالعزیزرحمه الله:
در طبقات ابن سعد (5/333) و (5/387-388) با سند متصل خودش تا فاطمه(صغری)- دختر گرامی حضرت حسین- رضی الله عنها نقل می کند:
عمر بن عبدالعزیز رحمه الله علیه به فاطمه صغری فرمود:
«ای دختر علی!(چون جدش علی است) به خدا سوگند در تمام روی زمین در نزد من خانواده ای محبوتر از خانواده شما نیست، شما از خانواده خود من نیز در نزد من محبوبتر هستید».
3-امام مالک رحمه الله:
امام مالک بن انس امام دارالهجره، وقتی که ابو جعفر منصور او را اذیت و به زندان انداخت به وی گفته شد چرا ازمنصور دعاء شرنمی کنید امام مالک فرمود از اینکه روز قیامت کسی از خویشاوندان پیغمبر صلی الله علیه وسلم را بیاورند و ویرا تعذیب کنند شرم دارم پس چنین کاری را به سبب قرابت ابو جعفر منصور با رسول الله نمی کنم.
4- امام احمد بن حنبل(رحمه الله):
امام احمد بن حنبل(رحمه الله) گفته هرکس بعد از{ ابوبکر وعمر وعثمان} به علی بن ابی طالب اقتداء نکند از الاغ اهلی گمراهتر است
ج)ستایش علمای بزرگوار اهل سنت در مورد اهل بیت رضوان الله علیهم اجمعین:
1- شیخ الاسلام ابن تیمیه رحمه الله:
ابن تیمیه رحمه الله علیه در عقیده و اسطیه می فرماید:
«أهل سنت و جماعت اهل بیت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم را دوست می دارند و با آنها محبت دارند، و وصیت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم را که در غدیر خم درباره آنان فرمود بجای می آورند.
حضرت در آنجا فرمودند:(أذکرکم الله فی أهل بیتی) و همچنین درباره عمویشان عباس(هنگامی که شکایت نمود که بعضی قریشیها با بنی هاشم سختی می کنند) فرمودند:
(والذی نفسی بیده لا یؤمنون حتی یحبوکم لله و لقرابتی) «قسم به خدا که مؤمن نیستند تا زمانی که شما را بخاطر خدا و به خاطر قرابت من دوست بدارند».
همچنین در الوصیة الکبری و در مجموع الفتاوی نقل شده (3/407-408) می فرماید:
«همچنین اهل بیت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم حقوقی دارند که رعایت آن واجب است، زیرا خداوند در خمس و فئ برای آنان حق قائل شده و به ما امر فرموده که هر گاه به رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم درود و سلام می فرستیم بر آنان نیز درود بفرستیم چنانکه رسول گرامی صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: بگوئید:
(اللهم صل علی محمد و علی آل محمد کما صلیت علی ابراهیم انک حمید مجید اللهم بارک علی محمد و علی آل محمد کما بارکت علی ابراهیم انک حمید مجید)
«پروردگارا ! بر محمد و آل محمد رحمت فرست چنانکه بر ابراهیم و آل ابراهیم رحمت فرستادی بدرستیکه تو ستوده شده بزرگواری، و بر محمد و آل محمد برکت ده چنانکه بر ابراهیم و آل ابراهیم برکت دادی، براستیکه تو ستوده شده بزرگواری».
همچنین در مجموع فتاوایش ( 28/491) می فرماید:
«و نیز محبت و موالات ورعایت حقوق اهل بیت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم واجب است».
ابن تیمیه در مجموع الفتاوایش (4/511) می فرماید:
«حسین رضی الله عنه خداوند متعال در چنین روز بزرگی ـ روز عاشورا- به ایشان افتخار شهادت بخشید و بدینوسیله کسانی که ایشان را به شهادت رسانده یا همکاری کرده یا به آن راضی بوده اند را خوار و رسوا نمود، شهدای پیش از او برایش الگوی نیکی بودند، زیرا ایشان و برادرشان حسن سردار جوانان بهشت هستند و از آنجایی که در اوج عزت و پیروزی اسلام متولد و بزرگ شده بودند، و نتواستند به اندازه بقیه اهل بیت رسول الله در هجرت و جهاد و صبر بر تکالیف در راه خدا سهم بگیرند لذا خداوند آنان را به افتخار شهادت نائل گردانید(تکمیلا لکرامتهما) تا اینکه عزت و کرامتشان را بدینوسیله تکمیل و درجاتشان را بلند کرده باشد.
با این وجود، شهادت ایشان برای ما مسلمین مصیبت بزرگی بود،
امام ابن تیمیه در منهاج السنه (4/52-53) می فرماید:
«جعفر صادق رضی الله عنه از بهترین علماء ودینداران بود»
عمرو بن ابو مقدام می فرماید:
«من هر گاه به چهره جعفر بن محمد نگاه می کردم می دانستم که او از سلاله پیامبران است».
استاد علماء :
ایشان(ابن تیمیه) در رساله خود در فضل اهل بیت و حقوق آنان (ص35) می فرماید:
«شیخ علماء الأمة، یعنی امام صادق استاد علمای امت بود».
2- امام ابن کثیر رحمه الله:
ابن کثیر رحمه الله علیه در تفسیرش پس از آنکه تفسیر درست آیه شوری را بیان می کند و توضیح می دهد که منظور از «القربی» در آیه کریمه قبائل قریش هستند، و تفسیر ابن عباس رضی الله عنه درباره آیه مذکور را نیز که در صحیح بخاری آمده به عنوان مؤید این دیدگاه نقل میکند می فرماید:
«ما منکر وصیت و سفارش پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم درباره اهل بیت و امر به احسان و نیکو کاری نسبت به آنان و اکرام و احترامشان نیستیم، زیرا آنان از «ذریه طاهره» هستند، پاک ترین و شرافتمندترین خاندانی که بر روی زمین وجود دارد، شرافت در حسب، شرافت در نسب، شرافت در عزت و افتخار بویژه اینکه اگر آنان پیرو سنت صحیح نبوی باشند طوری که اسلافشان مانند عباس و فرزندانش و علی و اهل بیت و ذریه اش رضی الله عنهم اجمعین بودند ».
آنگاه ابن کثیر پس از آنکه دو أثر از ابوبکر صدیق رضی الله عنه و یک اثر از عمر فاروق رضی الله عنه در بیان احترام اهل بیت و شان و منزلت رفیع آنان نقل می کند می فرماید:
« این حالت شیخین رضی الله عنهما است و بر هر فردی از افراد امت واجب است که چنین باشد، به همین دلیل است که آنان(یعنی ابوبکر صدیق و عمر فاروق رضی الله عنهما) پس از انبیاء و مرسلین از تمام مؤمنین افضل هستند، خداوند از آنان و از سایر اصحاب پیامبر راضی و خوشنود باد».
3-حافظ ابن حجر رحمه الله:
ابن حجر رحمه الله علیه در فتح الباری (3/11) در حدیثی که در سندش علی بن حسین (زین العابدین) از حسین ابن علی، از علی ابن ابی طالب رضی الله عنهم آمده است می فرماید:
(وهذا من أصح الأسانید و من أشرف التراجم الواردة فیمن روی عن أبیه عن جده) «و این صحیح ترین سند از شریف ترین خاندان درباره کسی آمده است که از پدرش، و پدرش از جدش روایت کرده است».
4- شیخ محمد بن عبدالوهاب رحمه الله:
آنان شیخ محمد بن عبدالوهاب را متهم کردند که هیچ گونه حقی برای اهل بیت قائل نیست، وعبدالله پسرایشان درسال 1218 ه. ضمن نوشتن رساله ای اتهاماتی را که به پدرش نسبت داده بودند رد و جواب داد ( سبحانک هذا بهتان عظیم ) و هرکس چیزی را در این زمینه از ما نقل نموده یا به مانسبت داده دروغی بیش نیست.
شیخ الاسلام محمد بن عبدالوهاب رحمه الله علیه شش پسر و یک دختر داشته که اسم پسرانش عبدالله، علی، حسن، حسین، ابراهیم و عبدالعزیز و اسم دخترش فاطمه بوده است که همه شان جز عبدالعزیز از اسمهای اهل بیت است.
عبدالله و ابراهیم پسران خود حضرت صلی الله علیه و آله و سلم بوده. و بقیه علی و فاطمه وحسن و حسین اسمهای داماد، دختر و دو نوه ایشان - صلی الله علیه و آله و سلم- است. انتخاب این نامها از سوی شیخ الاسلام محمد بن عبدالوهاب برای فرزندانش دلالت بر محبت و احترام فوق العاده ایشان نسبت به اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم می کند، و این نامها تا امروز نیز در خاندانش ادامه دارد.
د) اهل بیت پیامبر صلی الله علیه وسلم در آثار علمای اهل سنت:
1- علی ابن ابی طالب رضی الله عنه:
ابن عبدالبر رحمه الله علیه در الاستیعاب (3/65)حاشیه الاصابه می فرماید:
«ابو احمد الزبیری و دیگران از مالک بن مغول از اُکَیل از شعبی نقل کرده اند که فرمود:
علقمه به من گفت: آیا میدانی مثال علی ابن ابی طالب در این امت چگونه است؟ گفتم چگونه است؟ فرمود:
مانند عیسی ابن مریم است که گروهی ایشان را دوست داشتند اما آنقدر در دوستی اش افراط کردند که بخاطر دوست داشتنش هلاک شدند، و گروهی با ایشان بغض ورزیدند و آنقدر در این بغض ورزی تندروی کردند که بخاطر بغضش هلاک شدند».
و همچنین می فرماید: (3/33)
« اجماع کرده اند که (حضرت علی) به سوی هر دو قبله نماز خوانده و هجرت کرده، و در بدر و حدیبیه و سایر غزوات شرکت کرده و در بدر و اُحد و خندق و خیبر شدیدا مورد ابتلاء و آزمایش قرار گرفته است، و اینکه در آن غزوات امتحان خوبی پس داده و مقام والایی کسب کرده، و پرچم رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم در بسیاری جاها در دست ایشان بوده است، در غزوه بدر نیز با اینکه اندکی اختلاف نظر وجود دارد پرچم در دست ایشان بوده است و در غزوه اُحد هنگامی که مصعب ابن عمیر رضی الله عنه به شهادت رسید و پرچم را به دست داشت رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم پرچم را بدست علی دادند».
همچنین می فرماید: (6/18)
«اهل سنت علی رضی الله عنه، را دوست داشته و با ایشان محبت و مودت دارند، وگواهی می دهند که ایشان از خلفای راشدین و ائمه مهدیین است».
و ابن حجر رحمه الله علیه در تقریب می فرماید:
«علی ابن طالب بن عبدالمطلب بن هاشم هاشمی حیدر أبو تراب و ابوالحسنین، پسر عمو و داماد پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از سابقین اولین، بلکه عده ای ترجیح داده اند که او اولین کسی بود که مسلمان شد، پس او از عربها جلو است، و یکی از عشره مبشره است، در رمضان سال چهل به شهادت رسید و آن روز که به شهادت رسید به اجماع اهل سنت از میان همه کسانی که در روی زمین زنده بودند بهتر بود، و بنا بر قول راجح شصت و سه سال داشت».
2- فاطمه زهراء رضی الله عنها دختر رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم:
- أبو نعیم اصفهانی در حلیة الاولیاء (2/39) می فرماید:
«و از دیگر زنان عبادت گزار و پاکدامن و پرهیزگار تاریخ حضرت فاطمه رضی الله عنها است، سیده بتول، جگر گوشه رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم, کسی که بیش از همه به رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم مشابهت داشت، ایشان فاطمه را بیش از سایر فرزندانشان دوست می داشتند، او در قلبشان جای داشت از میان اهل بیت، فاطمه اولین کسی بود که پس از وفاتشان به ایشان ملحق شد، فاطمه از دنیا ونعمتهایش رویگردان بود، و عیوب و آفات پیچیده دنیا را خوب می شناخت».
- امام ذهبی رحمه الله علیه در سیر (2/118-119) می فرماید:
«او در زمان خودش سردار زنان جهان بود، جگر گوشه پیامبر (الحجة المصطفویة) (أم أبیها) دختر سردار مخلوقات رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم ابو القاسم محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف قریشی هاشمی و ام الحسنین)
و می فرماید:
«پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم به شدت او را دوست می داشتند و اکرام می کردند و با او راز دل می نمودند، و فضائل او بسیار است. او زن صابر و دیندار و خیرخواه و پاکدامن و قانع و شکر گذاری بود».
*ابن کثیر رحمه الله علیه در البدایة والنهایة (9/485) می فرماید:
کنیه او (أم أبیها) یعنی «مادر پدرش!» بود و می فرماید: «بنابر قول مشهور کوچکترین دختر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بود، هنگام وفات حضرت صلی الله علیه و آله و سلم جز او فرزند دیگری زنده نبود, لذا پاداش بزرگی برد, چون به خاطر وفات حضرتش صلی الله علیه و آله و سلم صدمه شدیدی تحمل کرد».
3- حسن ابن علی رضی الله عنه:
- امام ذهبی در سیر (3/245-242) در باره ایشان می فرماید:
« امام سید ریحان (گل خوشبو) و نوه رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم و سردار جوانان بهشت ابو محمد قریشی هاشمی مدنی شهید».
